Con người chúng ta thời nay phải trải qua với đủ thứ mỏi mệt trong cuộc sống hàng ngày: kẹt xe buổi sáng này; thiếu vài phút nữa là chấm công kịp giờ rồi; sếp lúc nào cũng giao lắm việc thế, chả có thời kì nào mà thở cả; ôi sao tôi đơn chiếc thế này, bạn bè rủ đi nhậu mà không thấy đứa nào cả; hay đứa nào cũng có đôi có cặp rồi, còn mình làm gì ở trên Trái Đất này thế này?
Đôi khi dưới sức ép của cuộc sống, ắt hẳn ai cũng một lần muốn hét lên để xả cơn tức giận hay xúc cảm thụ động trong người: “Sao số tôi khổ quá mà!”, và rốt cục bạn vẫn phải khổ sở nuốt cái cục tức đấy để tiếp tục lê bước trong cuộc sống của mình.
Việc bạn tức giận hay bức xúc một vấn đề nào đó trong cuộc sống là điều hết sức thiên nhiên. Chúng ta có thể gọi chúng là những điều bất như ý theo tiếng nói của đạo Phật. Tuy nhiên, một giáo sư tâm lý học cho biết rằng nếu chúng ta không nắm bắt và nhận thức được những xúc cảm bị động của mình; hay bạn chẳng thể nuốt trôi cục tức đó trong lòng; hay bạn chẳng có ai để san sớt; hoặc những điều bất như ý đó lại được củng cố kiên cố hơn qua việc trò chuyện, san sẻ không đúng cách với bạn bè… bít tất những điều đó lâu dần sẽ tích góp lại thành một thứ rất hiểm: căn bệnh trầm cảm.
Điều này có thể xảy ra với bất kì ai, bởi nếu bạn càng lặp đi lặp lại một điều gì đó, những nghĩ suy không tốt đó sẽ càng khắc sâu hơn vào trong tâm khảm bạn. Tôi có một người bạn là dân sáng tạo, cứ mỗi lần cô bạn này đi làm về mệt mỏi hoặc gặp một vấn đề gì đấy khó khăn trong cuộc sống là cô lại chìm đắm trong cảm xúc bị động của chính mình. Bạn rất dễ nhận ra những dấu hiệu của họ như: không tập hợp vào câu chuyện mặc cả hai người đang nói ở thời khắc ngày nay, họ lãnh đạm với mọi thứ đang xảy ra ở thời khắc hiện tại, họ chìm đắm trong xúc cảm của mình ở trong dĩ vãng hoặc tưởng tượng ra những điều tệ nhất có thể xảy ra với mình trong ngày mai. Mỗi lần cô bạn của tôi rơi vào tình trạng như vậy là tôi lại rất lo lắng vì đó là những bước nhỏ dẫn đến những bệnh nghiêm trọng hơn như rối loạn lo âu, trầm cảm.
Ngoài ra, việc bạn thẳng ca cẩm về các cảm xúc bị động của mình cũng có thể sẽ làm nản lòng của những người đang lắng nghe chúng ta. Trong các nghiên cứu về tâm lý học, việc chia sẻ cảm xúc giữa con người với nhau là điều khôn xiết quan trọng và cần thiết. Việc san sớt cảm xúc giúp chúng ta trở thành gắn kết và giải tỏa được những găng, nỗi thất vọng, trằn trọc mà bản thân mỗi người gặp phải.
Nói ngắn gọn lại: “Khi gặp những vấn đề không vừa lòng trong cuộc sống, khiến bạn trở thành tiêu cực trong xúc cảm, hãy đừng ngần ngại kêu ca hay chia sẻ với những người khác. Nhưng hãy nhớ rằng, bạn phải làm điều đó một cách đúng đắn.”
Chúng ta sẽ chia nhỏ quá lớp lang trị liệu làm ba bước: chia sẻ xúc cảm, giải quyết vấn đề và suy nghĩ sâu - hay giải thích rõ hơn là tìm nơi cư trú cho cảm xúc của bạn. Hiểu được hành vi và động cơ vì sao mình lại hành xử như vậy sẽ giúp bạn hiểu được chính bản thân mình hơn, giúp cho việc san sớt cảm xúc của bạn trở thành hiệu quả hơn, đồng thời xây dựng các mối quan hệ xung quanh bạn mạnh mẽ và vững bền hơn nữa.
vì sao chúng ta cần chia sẻ xúc cảm của mình?
Tina Gilbertson, một nhà trị liệu tâm lý chia sẻ rằng: “Con người chúng ta không giỏi trong việc san sớt cảm xúc của mình với từng lớp xung quanh chúng ta. Thông thường mọi người thường diễn tả khiến đối phương cốt tử hiểu nhầm thành việc bạn đang kêu ca với họ. Do đó, chúng ta cần nhận thức được trọng tâm chính của xúc cảm chúng ta đang gặp phải là gì và dùng chuẩn xác những từ ngữ để diễn đạt xúc cảm của mình, để đối phương có thể cảm thông hoặc cùng chúng ta tìm ra phương hướng đi đúng.”
Mới hôm trước, tôi đã có một bài học thích về cách làm sao để san sớt cảm xúc hiệu quả từ một bạn đồng nghiệp của mình. Trong một lần góp ý về công việc, cách biểu hiện không tốt của tôi đã khiến cô bạn đó cảm thấy bị áp lực và khi chẳng thể kìm giữ cảm xúc của mình, cô bắt đầu òa khóc. Nguyên cả buổi chiều hôm đấy, tôi có thể cảm nhận được sự bức xúc của cô bạn đồng nghiệp và chúng tôi không thể giao tiếp công việc thường ngày được nữa.
Tuy nhiên sang ngày hôm sau, cô bạn đó chủ động hẹn gặp tôi để nói chuyện. Khi bắt đầu trao đổi, cô bạn đã suy nghĩ rất kĩ về những gì tôi góp ý hôm qua, cô chia nhỏ từng phần và chia sẻ để tôi hiểu được xúc cảm, cách hiểu của cô ấy thế nào khi nghe những góp ý của tôi. Khi học cách lắng tai để đi vào đôi giày của người khác, tôi đã nhận ra được vì sao cô ấy lại cảm thấy bức xúc như vậy. Kết thúc buổi trò chuyện, chúng tôi đều hiểu rõ ràng hơn về trông mong trong công việc của đối phương. Tôi tin rằng mọi vấn đề khó khăn hay dị đồng trong công việc đều có thể giải quyết được bằng cách chúng ta chính trực chia sẻ xúc cảm, suy nghĩ và chờ mong của mình với đồng nghiệp.
Bất cứ khi nào chúng ta san sớt cảm xúc của mình với ai đó, đó chính là công cụ để gắn kết và xây dựng các mối quan hệ tầng lớp của chúng ta. Con người sẽ cảm thấy gần gũi và kết nối với nhau hơn, tình bạn hay quan hệ vợ chồng cũng sẽ bền chặt hơn, đặc biệt là khi vấn đề cảm xúc đó được giải tỏa. Bạn sẽ có cảm giác như mình vừa chinh phục xong một đỉnh núi vậy.
“Lý do hiển nhiên nhất chúng ta cần chia sẻ cảm xúc ư? Vì cuộc sống không bao giờ là hoàn hảo cả bạn ạ. Đó là lý do vì sao việc diễn tả cảm xúc thụ động của mình là điều rất thông thường, hay thậm chí là tốt cho sức khỏe và tâm lý của bạn nữa” - tấn sĩ Kowalski chia sẻ. Cô thêm rằng: “khiên chế việc tiết lộ cảm xúc không ưng chỉ khiến bạn tạo ra thêm nhiều hiệu ứng bị động khác, bởi chúng còn ngăn chúng ta đi tìm ra duyên cớ cỗi rễ vấn đề mình đang gặp phải.”
Vậy nên hãy kệ xác mọi thứ và bạn hãy cứ ca cẩm vấn đề không ưng ý của mình đi. Trút giận có thể chưa phải cách giải quyết vấn đề hiệu quả nhất, nhưng đó sẽ là bước đầu hăng hái của việc bạn tập giải quyết vấn đề cho chính mình. Bạn sẽ tập được việc hiểu được cảm xúc của mình, mang chúng ra khỏi thân thể để chúng không tạo thành stress và áp lực.
san sẻ xúc cảm và những lợi ích của nó mang lại
“Nỗi ám ảnh bị động về một thứ gì đó đích thực là không lành mạnh cho tâm lý lâu dài của con người. Việc “bộc lộ xúc cảm tiêu cực” của bạn giống như một chiếc ấm đun nước cần có chỗ thoát khí ra vậy. Nếu bị tàng trữ quá lâu, nó có thể nổ tung bất cứ lúc nào. cho nên, bạn cần phải tìm “công cụ để biểu đạt”, phối hợp cả hai lại sẽ giúp bạn đạt được đích rút cuộc của việc làm này - tấn sĩ Kowalski chia sẻ.
Việc nói làm bộ làm tịch bạn đang bức xúc sẽ giúp bạn đặt tên được cho xúc cảm của mình đang gặp phải như: nóng giận, ức chế, bức xúc, cảm thấy khó thở, bị sức ép, rối loạn lo âu, nghĩ suy quá nhiều, bít tất tay… Khi bạn đã xác định được cụ thể một cái tên cho nó, bạn sẽ giúp đẩy quá trình giảm bớt sự thống khổ của mình xẹp xuống nhanh hơn. Nắm bắt được xúc cảm của mình là một cách chữa trị hiệu quả nhất cho những người hay gặp phải vấn đề về kiểm soát xúc cảm. Điều đó mang lại sự hăng hái dần cho cả thân thể và suy nghĩ cho con người.
Ngoài ra, để giải quyết vấn đề cảm xúc thụ động này, bạn cũng cần phải chọn lọc được cho mình một người lắng nghe hạp - người mà giúp bạn phản hồi hoặc có được những góc nhìn khác đi góc nhìn của bạn. Ví dụ khi bạn bị sếp giao nhiều việc chẳng hạn, bạn đi kêu ca với người có tâm lý hăng hái, họ sẽ khuyên bạn rằng: “Ừ thôi cố lên, tao nghĩ là sếp muốn mày phát triển hơn nữa đấy!”. Còn nếu bạn gặp sai người thì họ sẽ a dua với những suy nghĩ bị động của bạn, khiến vấn đề nó vẫn còn nằm ở đó và không được cải thiện thêm chút nào.
Trong tình huống này cụ thể này, tôi xin được san sẻ về việc mình may mắn thế nào khi làm việc dưới một anh sếp không có cảm xúc - tức anh không giỏi trong việc nắm bắt xúc cảm của người khác đang nghĩ gì, họ cảm nhận ra sao cho lắm. Tuy nhiên đó lại là một điểm mạnh của anh trong việc xử lý các mâu thuẫn trong công việc. Khi anh sếp của tôi không đặt xúc cảm của mình vào trong vấn đề cần xử lý, anh thường có được cái nhìn trung lập nhất và thường phán đoán được đúng thuộc tính, bản chất thật sự của sự việc. Khi cần tư vấn một vấn đề nào đó, tôi thường chia sẻ những nghĩ suy của mình và sau đó anh sẽ huấn luyện tôi bằng cách san sớt cho tôi những góc nhìn không bị áp đặt bất kì định kiến nào của anh, điều đó khiến tôi nhận ra được nhiều góc cạnh hơn trong công việc và cuộc sống, và đưa ra được những quyết định hiệu quả hơn.
Trong cuộc sống, tôi nghĩ rằng việc tìm được một người bạn hạp với mình - người mà bạn có thể san sớt cảm xúc cùng và cả hai cùng nâng đỡ nhau lên, cùng nhau phát triển tiếp một cách lành mạnh về tình cảm và “sức khỏe lành mạnh” cho xúc cảm của cả hai, mới là đích đến rút cuộc của định nghĩa hai chữ “tri kỉ”.
Để giải quyết vấn đề cảm xúc tiêu cực của mình, bạn cũng cần phải chủ động hơn trong việc nắm bắt, thay vì chỉ dựa dẫm vào người khác vì suy cho cùng, chỉ có bạn mới giúp chính bạn vượt qua được vũng bùn lầy xúc cảm đó thôi. Các đối tượng được bạn chọn chia sẻ cũng phải cẩn thận vì nếu thực hành sai, cả hai có thể sẽ cùng bị kéo xuống vũng bùn xúc cảm và cùng không thoát ra được. Muốn có được một thân thể khỏe mạnh bao gồm cả nghĩa đen về mặt thể chất và nghĩa bóng về mặt tinh thần, bạn cần phải nhận biết được những cảm xúc của mình đang gặp phải và thế giải quyết triệt để nó.
thực hành san sẻ cảm xúc thế nào cho đúng?
“chung cục thì kêu ca cũng chỉ là một phần của kết cấu xã hội con người thời nay mà thôi. Nó là một phần cách con người chúng ta giao dịch với nhau. Nhưng bao hàm trong đó phải có một hình thức giao thiệp, một địa điểm và thời khắc phù hợp để làm được chuyện đó” - tiến sĩ tâm lý học Kowalski san sớt trong nghiên cứu của mình.
Bằng cách chú ý đến tần suất của bạn phàn nàn đang nhiều như thế nào và bạn đang làm điều đó với ai. Bạn sẽ bắt đầu nhận thức được hành vi của mình và có thể bắt đầu có tinh thần sửa đổi mỗi khi bạn định lên tiếng. Trong lý thuyết của đạo Phật, chánh niệm (mindfulness) đã chứng minh được là một phương pháp hiệu quả để loại bỏ những cảm xúc bị động về những điều bất như ý đang diễn ra với bạn.
Một khi bạn đã bắt đầu chú ý đến nếp của mình, bạn sẽ nhận ra mình cần làm gì để đổi thay điều đấy. Ví dụ trước khi bạn tìm đến đồng nghiệp hay bạn bè của mình để kêu ca, chia sẻ một vấn đề khó chịu nào đó, hãy thử hít một hơi sâu hoặc ra ngoài bách bộ trong một vài phút. Khi quả bong bóng đang có dấu hiệu căng lên mà bạn cho xẹp nó xuống, bạn sẽ suy nghĩ sáng láng hơn rất nhiều về vấn đề mình gặp phải.
“Hay một cách thực hành ưa hơn là trước khi bạn bắt đầu, bạn có thể cho đối tượng của mình biết trước về suy nghĩ và hành động của bạn sắp làm. Như vậy bạn bè, người thân của bạn sẽ có sự chuẩn bị và nhận thức đúng đắn về việc bạn đang cần gì, làm sao để giúp bạn tốt hơn” - nhà tâm lý học Gilbertson phát biểu.
Việc xây dựng một thói quen suy nghĩ và tinh thần về mục đích của buổi nói chuyện (thay vì bạn làm điều đó một cách tự động trong vô thức), sẽ giúp những san sớt cảm xúc của bạn bớt bị động hơn, ngắn hơn, có trọng điểm hơn, giúp cho cả mối quan hệ của bạn với những người nghe cũng đỡ cảm thấy khó chịu hơn.
Tôi có biết một chị trước đây từng đi du học ngành tâm lý học bên nước ngoài. Sau khi chị trở về Việt Nam, chị có được một mối hôn nhân hạnh phúc với chồng của mình. Khi san sớt với tôi, chị cho rằng điều quan trọng nhất là chị có thể san sẻ cảm xúc của mình với chồng và trái lại từ phía anh ấy cũng vậy. Nếu xảy ra một vấn đề khó khăn trong cuộc sống, mỗi tối họ sẽ thường tâm can với nhau nhưng trước khi mở lời, chị sẽ hỏi chồng của mình trước là anh có muốn lắng nghe về điều em sắp nói ra không, nếu bữa nay tâm trạng anh cảm thấy không ổn, mình có thể chuyện trò vào lúc khác. Việc cả hai bên trang bị tâm lý đúng đắn cho nhau trước khi bước vào việc san sớt xúc cảm sẽ giúp mọi thứ trở thành dễ thở hơn, dễ nắm bắt hơn.
ngoại giả, viết nhật ký cũng là một cách tuyệt trần khác nếu như bạn không tìm được ai để san sớt cảm xúc. Hãy tập san sẻ cảm xúc với quyển sổ của mình. Khám phá này được các nhà tâm lý trị liệu khuyến cáo cho hầu hết các bệnh nhân gặp các chứng rối loạn lo âu hay trầm cảm. Việc viết nhật ký cho bản thân bạn có không gian và thời gian để xếp đặt những nghĩ suy trong đầu của riêng bạn. Khi bạn viết được những xúc cảm đó ra tức là bạn đang đặt tên được cho chúng và hiểu sâu hơn về bản thân của mình. Việc đặt câu hỏi cho chính bản thân mình khi viết nhật ký cũng sẽ cung cấp thêm nhiều ý kiến, góc nhìn khác, khiến bạn phải tư duy hay nghĩ suy kĩ lưỡng hơn.
Tóm lại, bạn cần xây dựng những nếp về việc ý thức cảm xúc của bản thân, tìm hướng giải quyết thích hợp (duyệt y san sớt với đối tượng hiệp, viết nhật ký…) và nghĩ suy sâu hơn về vấn đề cảm xúc của mình đang gặp phải, sẽ giúp điều hướng cảm xúc của bạn thăng bằng và đi đúng hướng hơn. Còn nếu bạn cảm thấy khó khăn khi thực hiện những điều này ư? Đừng tự đặt áp lực lên chính mình, việc bằng lòng bản thân mình đang ở mức nào cũng là một sự nhận biết đáng khen rồi. nghĩ suy như vậy chỉ khiến bản thân bạn gặp rối rắm hơn chứ không có mang tính chất xây dựng tốt hơn. Và điều sau rốt: “nếu có điều gì sai xảy ra đi chăng nữa, chúng ta luôn luôn có một câu thần chú xin lỗi - để nói với người thân hay lượng thứ cho chính bản thân mình”, hãy tiếp sống một đời sống tinh thần khỏe mạnh cho bản thân mình nhé!
0 nhận xét:
Đăng nhận xét